🗓️ Thứ Tư
| Dữ liệu thời tiết không đầy đủ. °C

Nhiệt liệt chào mừng 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026)!

Nhiệt liệt chào mừng 140 năm Ngày Quốc tế lao động (01/5/1886 - 01/5/2026)!
XÂY DỰNG NÊNG VĂN HÓA VIỆT NAM TIÊN TIẾN, ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN TỘC! ★ PHÁT HUY CAO ĐỘ TINH THẦN YÊU NƯỚC, KHÁC VỌNG PHÁT TRIỂN,SỨC MẠNH CỦA NHÂN DÂN VÀ ĐẠI ĐOÀN KẾT TOÀN DÂN TỘC! ★
XÂY DỰNG NÊNG VĂN HÓA VIỆT NAM TIÊN TIẾN, ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN TỘC! ★ PHÁT HUY CAO ĐỘ TINH THẦN YÊU NƯỚC, KHÁC VỌNG PHÁT TRIỂN,SỨC MẠNH CỦA NHÂN DÂN VÀ ĐẠI ĐOÀN KẾT TOÀN DÂN TỘC! ★
Aa

VỊ MẶN TÌNH THƯƠNG

Mùa đông ở quê ngoại luôn bắt đầu bằng những cơn gió rát mặt từ biển thổi vào. Gió mang theo vị mặn mòi của nước biển, cái lạnh se sắt len qua từng kẽ áo, luồn vào những mái nhà thấp nép mình bên triền cát. Những ngày ấy, bầu trời thường xám đục, sóng biển ngoài xa cứ nối nhau xô vào bờ, tung bọt trắng xóa. Cả làng quê như chìm trong một thứ không khí vừa lạnh lẽo, vừa thân thuộc đến nao lòng.

Sáng sớm, khi trời còn mờ hơi sương, tôi đã nghe tiếng dép của ngoại lẹp xẹp ngoài sân. Ngoại trở về sau buổi mua cá ở bến rớ đầu làng. Chiếc rổ tre cũ đầy những mẻ cá hỗn tạp, lẫn đủ loại cá nhỏ mà người ta thường bán rẻ sau khi kéo lưới. Có con bạc màu như lá chuối khô, có con vẫn còn ánh lên sắc xanh của nước biển. Với người khác, đó có thể chỉ là những mẻ cá vụn chẳng đáng bao nhiêu tiền, nhưng với ngoại, đó là thức ăn cho cả gia đình trong những ngày sắp tới.

Ngoại đặt rổ cá xuống bên giếng, xắn tay áo rồi bắt đầu lựa từng con. Đôi bàn tay gầy guộc, nhăn nheo nhưng vẫn nhanh nhẹn, thoăn thoắt làm cá, rửa sạch rồi phân loại. Ngoại chẳng bao giờ để phí thứ gì. Cá lớn dành kho, cá nhỏ để nấu canh, còn những con quá bé thì gom lại chế biến thành món ăn cho cả nhà.

Nhà ngoại nghèo. Nghèo đến mức nhiều năm liền mâm cơm chỉ quanh quẩn rau luộc, chén mắm và nồi cá kho mặn. Cái mâm cơm ấy thường không có nhiều cơm trắng như người ta vẫn nghĩ. Gạo là thứ quý, cơm chỉ đủ mỗi người một chén nhỏ, còn lại là khoai lang, khoai mì luộc thay cơm để no bụng qua ngày. Có hôm khoai lang vàng ruộm, có hôm khoai mì trắng bở, ăn nhiều đến mức ngán tận cổ. Nhưng trẻ con ngày ấy làm gì hiểu hết được sự thiếu thốn của người lớn. Chúng tôi chỉ biết có cái ăn, có ngoại ngồi bên cạnh, có nồi cá kho thơm lừng là đã thấy vui.

Vậy mà chưa bao giờ tôi thấy ngoại than vãn. Ngoại vẫn lặng lẽ bên bếp củi, hết nấu ăn, giặt giũ, chăm đàn gà rồi lại lo chuyện cơm nước cho con cháu. Đôi mắt ngoại đã mờ đi theo năm tháng, mái tóc bạc dần, nhưng đôi bàn tay thì lúc nào cũng không ngơi nghỉ.

Tôi nhớ nhất là những buổi ngoại kho cá.

Sau khi làm sạch, ngoại xếp cá vào chiếc nồi đất cũ, ướp với muối, nước mắm, thêm vài lát gừng và trái ớt đỏ. Ngoại không dùng những thứ gia vị đắt tiền, chỉ bằng những nguyên liệu giản dị nhưng qua bàn tay khéo léo của ngoại, món cá kho luôn có một hương vị rất riêng.

Bếp nhà ngoại là bếp củi. Mỗi lần nhóm bếp, khói ban đầu bốc lên nghi ngút, cay xè cả mắt. Ngoại vừa quạt vừa thổi cho lửa bén, rồi đặt nồi cá lên trên, chêm thêm vài thanh củi nhỏ và ngồi canh lửa. Khi nồi cá bắt đầu sôi lục bục, mùi thơm lan ra khắp gian bếp, quyện với khói củi cay nồng thành một thứ hương vị mà đến tận bây giờ tôi vẫn không thể nào quên.

Ngoại thường kho cá rất mặn. Hồi nhỏ, tôi từng thắc mắc vì sao ngoại không nêm vừa miệng như nhà người khác. Có những miếng cá mặn đến mức tôi phải ăn kèm với thật nhiều cơm khoai mới thấy vừa. Mỗi lần nghe tôi phàn nàn, ngoại chỉ cười hiền:

“Kho mặn để ăn được lâu, tụi bây đi học về lúc nào cũng có cái mà ăn với cơm khoai nóng.”

Câu nói ấy ngày nhỏ tôi nghe qua loa, lớn lên mới hiểu trong đó là cả một đời chắt chiu của ngoại. Ngoại kho mặn không phải vì thích ăn mặn, mà vì muốn thức ăn giữ được lâu hơn, để những ngày biển động không có cá, cả nhà vẫn còn cái ăn. Trong cái mặn của nồi cá ngày ấy có vị mặn của biển, vị mặn của mồ hôi và cả những tháng ngày cơ cực mà ngoại đã âm thầm gánh chịu.

Những ngày mưa gió, cả nhà quây quần bên mâm cơm đơn sơ. Ngoại ngồi đầu bàn, chậm rãi gỡ từng miếng cá bỏ vào chén cho con cháu. Tôi nhớ rõ tiếng mưa gõ lộp độp lên mái tôn, tiếng củi nổ tí tách trong bếp và nồi khoai vừa luộc còn bốc khói. Chỉ cần chan chút nước cá kho lên cơm ít khoai nhiều cũng đủ ngon đến lạ.

Vị mặn mòi của biển, vị cay của ớt, vị thơm của gừng và vị béo của cá quyện vào nhau, khiến cái lạnh ngoài trời dường như chẳng còn đáng sợ. Những bữa cơm ấy chẳng có món gì cao sang, nhưng luôn đầy ắp tiếng cười và tình thương.

Có những hôm biển động, ghe thuyền không ra khơi được, cá ở bến rớ cũng ít hơn. Ngoại lại càng phải tính toán chi li. Những ngày ấy, ngoại thường ăn ít đi, bảo già rồi không đói, răng yếu nên chẳng ăn được bao nhiêu. Nhưng tôi biết ngoại đang nhường phần ngon nhất cho con cháu. Ngoại chỉ ăn chút cơm nguội chan nước kho, còn cá ngon thì dành cho chúng tôi.

Đôi mắt ngoại lúc nào cũng ánh lên niềm vui khi nhìn cả nhà ăn hết nồi cơm khoai. Ngày ấy tôi chẳng hiểu hết những hy sinh thầm lặng ấy. Chỉ đến khi lớn lên, tôi mới nhận ra có những người bà, người mẹ cả đời không biết thế nào là ăn một bữa thật ngon cho riêng mình. Niềm vui của họ đôi khi chỉ là nhìn thấy con cháu ăn no, được đến trường và có một tương lai tốt đẹp hơn cuộc đời mình.

Tuổi thơ tôi lớn lên bằng những bữa cơm như thế.

Sau này, tôi rời quê đi học rồi đi làm nơi phố thị. Cuộc sống đủ đầy hơn với biết bao món ngon vật lạ, nhưng chưa có món ăn nào khiến tôi thấy ấm lòng như nồi cá kho mặn của ngoại. Những ngày trời trở lạnh, đôi khi chỉ cần thoảng nghe mùi cá kho đâu đó, ký ức về căn bếp cũ lại ùa về nguyên vẹn.

Tôi nhớ chiếc nồi đất đen bóng vì khói bếp, nhớ đôi bàn tay ngoại thoăn thoắt trở cá, nhớ tiếng ngoại gọi con cháu vào ăn cơm. Có những ký ức tưởng đã ngủ yên trong một góc sâu của tâm hồn, nhưng chỉ cần một mùi hương, một âm thanh hay một cơn gió lạnh thoảng qua là tất cả lại hiện về.

Tôi từng tự nhủ, khi nào có dịp về quê sẽ mua thật nhiều cá ngon để ngoại kho. Tôi sẽ không còn chê cá mặn nữa, sẽ ngồi ăn thật lâu bên ngoại, kể ngoại nghe những chuyện ở phố thị. Tôi cứ nghĩ rằng mình còn nhiều thời gian, rằng ngoại vẫn sẽ ở đó, vẫn ngồi bên bếp lửa mỗi khi mùa đông trở về.

Nhưng cuộc đời không phải lúc nào cũng cho con người cơ hội thực hiện những điều mình mong muốn.

Rồi một ngày, ngoại đi xa.

Ngày đưa tang ngoại, trời cũng lạnh như những mùa đông năm cũ. Gió biển vẫn thổi, sóng vẫn xô vào bờ, nhưng căn nhà nhỏ bỗng trở nên vắng lặng đến lạ thường. Tôi đứng rất lâu trước gian bếp quen thuộc. Bếp không còn đỏ lửa, những thanh củi khô vẫn nằm im bên vách, chiếc nồi đất cũ nằm lặng lẽ trên góc bếp.

Tôi nhìn chiếc nồi ấy mà lòng nghẹn lại. Nó đã từng chứa biết bao mẻ cá, từng tỏa ra mùi thơm khiến lũ trẻ chúng tôi chạy quanh chờ đợi. Giờ đây, chiếc nồi vẫn còn đó nhưng người nấu đã không còn.

Tôi chợt nhận ra, từ nay sẽ không còn ai ngồi đợi con cháu bên mâm cơm khoai nữa. Sẽ không còn tiếng ngoại hỏi hôm nay đi học có mệt không, có đói không. Sẽ không còn đôi bàn tay gầy guộc gỡ từng chiếc xương cá rồi bỏ vào chén cho chúng tôi.

Có những mất mát khiến người ta nhận ra giá trị của những điều bình thường nhất. Khi ngoại còn sống, tôi từng nghĩ những bữa cơm ấy là chuyện hiển nhiên. Nhưng khi ngoại đi rồi, tôi mới hiểu có những điều tưởng như bình thường lại là món quà quý giá nhất mà cuộc đời từng dành cho mình.

Sau đám giỗ đầu của ngoại, mẹ tôi tập kho lại món cá năm xưa. Mẹ cũng ra bến rớ mua cá nhỏ, cũng chuẩn bị gừng, ớt, nước mắm và chiếc nồi đất cũ. Mùi cá kho lại lan ra khắp căn bếp. Vẫn là vị mặn đậm đà ấy, vẫn là mùi gừng, mùi ớt cay nồng, nhưng tôi cứ thấy thiếu điều gì đó.

Có lẽ món ăn ngon không chỉ nằm ở gia vị, mà còn nằm trong bàn tay và tình thương của người nấu. Nồi cá kho của ngoại không đơn thuần là một món ăn. Nó chứa cả sự tần tảo, nhẫn nại, đức hy sinh và tình yêu thương âm thầm của một người bà dành trọn đời cho gia đình.

Bây giờ tôi đã khôn lớn. Đi qua nhiều nơi, gặp gỡ nhiều người, ăn nhiều món ngon, tôi càng hiểu giá trị của những bữa cơm gia đình ngày cũ. Đó không đơn thuần là chuyện ăn no. Bữa cơm là nơi giữ người ta gần nhau hơn sau một ngày dài mưu sinh. Là nơi có tiếng hỏi han, có ánh mắt chờ đợi, có những miếng cá được gắp sang chén người bên cạnh và có hơi ấm của tình thân mà chẳng điều gì thay thế được.

Tôi cũng hiểu rằng quê hương không chỉ là nơi mình sinh ra, mà còn là nơi lưu giữ những ký ức làm nên con người mình. Là con đường cát nhỏ dẫn ra biển, là tiếng sóng vỗ bờ trong những ngày đông, là mùi khói củi cay nồng và chiếc nồi cá kho mặn của ngoại. Tất cả đã hòa quyện thành một phần ký ức, theo tôi đi suốt những năm tháng trưởng thành.

Mỗi khi mùa đông trở về, tôi lại nhớ ngoại. Nhớ căn bếp nhỏ, nhớ những củ khoai nóng hổi, nhớ dáng ngoại lom khom bên bếp lửa. Tôi ước gì thời gian có thể quay ngược lại, để được trở về làm đứa trẻ ngày nào, được ngồi bên ngoại, ăn một miếng cá kho thật mặn và nghe ngoại gọi vào ăn cơm.

Nhưng thời gian chẳng bao giờ quay trở lại. Ngoại đã đi xa, chỉ còn những ký ức ở lại, như một ngọn lửa nhỏ âm ỉ cháy trong lòng tôi mỗi khi mùa đông về.

Và với tôi, nồi cá kho mặn của ngoại chính là hương vị quê nhà.

Hương vị ấy không chỉ nuôi lớn một đứa trẻ bằng cơm ít, khoai nhiều, mà còn nuôi lớn tâm hồn bằng yêu thương, nhẫn nại và những ký ức không bao giờ phai nhạt. Để giữa cuộc đời rộng lớn này, dù có đi bao xa, mỗi khi mỏi mệt, tôi vẫn luôn có một nơi để nhớ về.

Nơi ấy có biển xanh, có gió lạnh mùa đông, có căn bếp nhỏ, có mùi khói cay nồng và có bóng dáng người bà lặng lẽ bên nồi cá kho năm ấy.

Ngoại ơi, con đã lớn rồi. Nhưng trong sâu thẳm trái tim mình, con vẫn mãi là đứa trẻ năm nào, vẫn mong được trở về nhà, ngồi bên ngoại trong một chiều đông lạnh giá, ăn một miếng cá kho mặn và nghe ngoại gọi: “Ăn thêm đi con, còn nhiều cá lắm!”.

Có những hương vị rồi sẽ phai theo thời gian, nhưng hương vị của tình thương thì không. Và nồi cá kho của ngoại sẽ mãi là ngọn lửa ấm áp nhất trong miền ký ức tuổi thơ tôi./.

Đánh giá bài viết

×

Bạn đánh giá bài viết này như thế nào?

Chọn số sao để đánh giá

    ×